Hoe vrouwelijk ondernemerschap Afrika transformeert – gastblog Olivier Van den Eynde

Twee weken geleden zat ik met een straffe madam te lunchen in Antwerpen en sprak ik over mijn rol als gastcurator van de Straffe Madammen. Ze fronste de wenkbrauwen en stelde mij de vraag ‘in the face’ :

Wat geeft jou als man het ‘recht’ om over vrouwelijk ondernemerschap te spreken?”

Op zich moet iedereen het recht hebben op een eigen mening en de vrije uiting hiervan. Ik denk niet dat ik een bijzonder recht heb om over vrouwelijk ondernemerschap te spreken, ware het niet dat ik na 15 jaar frequent met Afrikaanse partners in contact te komen, aan den levende lijve heb ondervonden dat Afrikaanse vrouwen, nog veel meer dan elders ter wereld, de motor van de samenleving zijn in Sub-Sahara-Afrika

Het is een cliché, dat je in bepaalde rurale omgevingen de mannen van het dorp onder de mangoboom aantreft wanneer je wegrijdt in de vroege ochtend en ze op exact dezelfde plek weer aantreft als je ’s avonds terug komt. Ondertussen heeft de dag zich voltrokken en hebben de vrouwen de schoolgaande kinderen gevoed, ondersteund met huiswerk, naar school gebracht, alsook het hele huishouden geregeld en dikwijls ook de economische activiteit aan de grondslag van inkomsten georganiseerd. 

Microfinanciering heeft hier ongetwijfeld een zeer belangrijke rol in gespeeld. De toegang tot financiële middelen voor voornamelijk vrouwen die hierdoor gaan ondernemen in allerhande kleinschalige activiteiten is de afgelopen twee decennia geëxplodeerd. De meest succesvolle onderneemsters groeien door tot echt grote bedrijven, die significante tewerkstelling tot gevolg hebben. Uiteraard doen mannen dit ook, maar in alle bescheidenheid kan gesteld worden dat vrouwen de economische motor zijn in vele Afrikaanse rurale en voorstedelijke gebieden. Het inspireert mij telkermale opnieuw om talloze rolmodellen te mogen ontmoeten en te kijken hoe zij erin slagen om bepaalde culturele dogma’s te doorbreken met veel ontwikkelingspotentieel als gevolg.

Nyakan June Munyeki

Ondernemerschap en sterke vrouwelijke voorbeelden zijn twee dingen die anderen kunnen helpen om hun eigen potentieel en talenten verder te ontwikkelen en ontplooien.

Ondernemerschap kan namelijk hele gemeenschappen transformeren door innovatie, het bieden van oplossingen en het betrekken van anderen. Sterke voorbeelden zijn dan weer cruciaal om meisjes en vrouwen te laten zien dat ze zelf zoveel meer kunnen dan hun omgeving soms denkt. Daarom is het belangrijk om zowel in Europese als in Afrikaanse context de verhalen van zulke sterke vrouwelijke ondernemers te vertellen. Zeker in Afrika, waar gemeenschappen vaak geconfronteerd worden met problemen die ze zelf het best kunnen aanpakken, is ondernemerschap en vrouwelijk talent onmisbaar om die sociale kwesties op te lossen.

Het is belangrijk dat iedereen dezelfde kansen krijgt en zijn of haar talenten kan ontwikkelen; dit geldt ook voor het talent van ondernemerschap. Vrouwelijk ondernemerschap is naast goed voor een gemeenschap ook een voorbeeld voor andere vrouwen: vaak zijn er sterke voorbeelden nodig om andere vrouwen te laten zien dat ondernemerschap ook voor hen is weggelegd. Vrouwelijk ondernemerschap kan zo een vuur zijn dat de zin naar ondernemen bij andere vrouwen doet ontwaken of aanwakkert.

Zowel in Afrika als in Europa maakt vrouwelijk ondernemerschap het verschil op het gebied van economische ontwikkeling en bloei, maar ook op gebied van inclusie en verdere zelfontplooiing van anderen en van andere vrouwen in het bijzonder. Zo probeert Nyakan June Munyeki, als vrouwelijke ondernemer, door middel van het ondernemerschap vrouwen met elkaar te verbinden en hen te betrekken in de maatschappij. Door andere vrouwen te ondersteunen in hun ondernemerschap tracht Munyeki hen hun eigen talenten te laten ontdekken en ontwikkelen. 

Met Close the Gap ondersteunen we vrouwelijk (tech) ondernemerschap met innovation challenges in ons Leap² programma, waarin iedereen de kans krijgt om zijn of haar ideeën rond technologische innovaties te ontwikkelen en tot uiting te laten komen.

Zo hebben we met de recente ‘innovation challenge’ in Oeganda, specifiek gericht op vrouwelijke tech entrepreneurs, heel wat vrouwen zichzelf in de schijnwerpers laten zetten zodat ze konden groeien in hun ondernemerschap. We boden hen de kans om zelf hun idee op de markt te brengen en te ontwikkelen. Onze rol was om financiële co-funding ondersteuning te voorzien, zodat ze zichzelf en hun technologische onderneming konden lanceren. Een incubatie programma aldus.

Een voorbeeld van zo’n technologische innovatie die uit het Leap² programma kwam: door in te spelen op de lokale noden en die te combineren met de vele mogelijkheden van technologie, heeft Kyomuhendo Phylliseen digitale oplossing gevonden om Oegandese vrouwen te begeleiden en helpen tijdens hun zwangerschap. Met haar mobiele ultrasound toestel ontwikkelde ze een voorbeeld van hoe innovatie, digitalisatie en ondernemerschap het verschil kunnen maken. Vrouwelijke Tech ondernemers gebruiken technologie om kansen in hun gemeenschap te verbeteren en om te innoveren. 

Vrouwelijk ondernemerschap is dus de sleutel die voor veel mensen kansen betekent om zichzelf te ontwikkelen en hun eigen gemeenschap te laten bloeien door oplossingen te voorzien voor dagdagelijkse problemen. Wie kan er anders de beste oplossingen bedenken dan de mensen die dagelijks in de lokale realiteit leven?

Innovatie, het oplossen van sociale kwesties en het transformeren van gemeenschappen komen alledrie samen in het ondernemerschap. Zowel in Afrika als in de rest van de wereld kunnen ondernemende vrouwen het verschil maken, zowel voor hun directe omgeving als op nationaal of internationaal niveau. Het is dus van groot belang om die voorbeelden uit te lichten en de wereld kennis te laten maken met deze vrouwen, die met hun ideeën en positieve ondernemende geest wel degelijk een grote rol van betekenis spelen.

Olivier Van den Eynde, Founder & CEO Close the Gap, Gastcurator Straffe Madammen in november 2018